Doğalgaz kokusu geldiğinde ne yapılmalı?

Doğalgaz kokusu geldiğinde ne yapılmalı?

Evde, apartmanda veya iş yerinde çürük yumurtayı andıran keskin bir koku fark ettiğinizde bunu hafife almayın. Doğalgaz kokusu alındığında öncelik; kıvılcım ve alev oluşturabilecek davranışlardan kaçınmak, ortamı güvenli şekilde terk etmek ve dışarıdan 187 Doğal Gaz Acil hattını aramaktır. Kaçağın kaynağını kendiniz bulmaya veya arızayı onarmaya çalışmayın.

Doğalgaz sızıntısı yangın, patlama ve kapalı ortamlarda oksijenin azalmasına bağlı boğulma riski oluşturabilir. Kokunun hafif olması, tehlikenin küçük olduğu anlamına gelmez. Aşağıdaki adımlar, doğalgaz kaçağı şüphesinde nasıl hareket etmeniz gerektiğini açıklar.

Doğalgaz kokusu alındığında yapılması gerekenler

1. Ateş yakmayın, elektrikli cihazlara dokunmayın

Kibrit, çakmak, sigara veya başka bir alev kaynağı kullanmayın. Sızıntıyı kesinlikle ateşle kontrol etmeyin. Elektrik düğmeleri ve cihazlar çalıştırılırken ya da kapatılırken oluşabilecek kıvılcımlar, biriken gazı tutuşturabilir.

• Işıkları açmayın veya kapatmayın.
• Fişleri prize takmayın, prizden çekmeyin.
• Aspiratör, davlumbaz, vantilatör veya elektrikli havalandırma sistemini çalıştırmayın.
• Elektrik sigortalarına ve ana şaltere müdahale etmeyin.
• Kapı zilini çalmayın; elektrikli kapı otomatiğini kullanmayın.
• Gaz kokusu bulunan yerde telefon kullanmayın; arama yapmak için dışarı çıkın.

2. Gazı yalnızca güvenliyse kapatın

Gaz kesme vanası hemen erişebileceğiniz bir noktadaysa, yerini biliyorsanız ve kendinizi riske atmadan, tahliyeyi geciktirmeden kapatabiliyorsanız kapatın. Vana aramak için kokunun yoğun olduğu bölgeye girmeyin, alet kullanmayın ve sıkışmış vanayı zorlamayın. Vanaya güvenli erişim yoksa önceliğiniz dışarı çıkmak olmalıdır.

3. Tahliyeyi geciktirmeden ortamdan uzaklaşın

Çıkış yolunuz üzerindeki kapı veya pencereler elle, kolayca ve güvenli biçimde açılabiliyorsa doğal havalandırma sağlayabilirsiniz. Ancak pencere açmak için içeride kalmayın, başka odalara gitmeyin veya binaya geri dönmeyin. Yoğun koku, belirgin tıslama sesi ya da kendinizi kötü hissetme durumu varsa hiçbir müdahaleyle oyalanmadan çıkın.

İçeridekileri sözlü olarak uyarın; çocukların, yaşlıların ve hareket kısıtlılığı olan kişilerin güvenli çıkışına yardımcı olun. Eşya toplamak için zaman kaybetmeyin. Asansör kullanmayın; güvenli çıkış yolunu ve merdivenleri tercih edin.

4. Güvenli bir yerden 187’yi arayın

Binanın dışına çıktıktan ve gaz kokusunun hissedilmediği güvenli bir noktaya uzaklaştıktan sonra 187 Doğal Gaz Acil hattını arayın. Türkiye’de bu hat doğalgaz kaçağı ve benzeri acil durumların bildirilmesi için kullanılır.

• Açık adresi, bina numarasını ve mümkünse kolay bulunabilecek bir konum tarifini paylaşın.
• Kokunun dairede, apartman ortak alanında veya sokakta olduğunu belirtin.
• Varsa tıslama sesi, hasarlı boru, yangın veya içeride kalan kişi bilgisini verin.
• Görevlinin yönlendirmelerine uyun ve ekipler güvenli olduğunu bildirmeden geri dönmeyin.

Yangın, yaralanma, bayılma, nefes darlığı veya hayati tehlike varsa ayrıca 112 Acil Çağrı Merkezi’ni arayın. Gaz kokusu devam eden bir ortama birini kurtarmak amacıyla korumasız şekilde girmeyin; içeride kalanların yerini acil yardım ekiplerine bildirin.

Doğalgaz kaçağında hangi durumda ne yapılmalı?

Doğalgaz nasıl kokar, neden kokulandırılır?

Doğalgaz doğal hâlinde kokusuzdur. Dağıtım sırasında, olası kaçakların fark edilebilmesi için belirgin kokulu maddeler eklenir. Bu nedenle doğalgaz kaçağı çoğu kişi tarafından çürük yumurta veya kükürt benzeri bir kokuyla tarif edilir.

Ancak yalnızca kokuya güvenmek doğru değildir. Koku alma duyusundaki farklılıklar, uyku hâli veya kokuya alışma gibi etkenler sızıntının fark edilmesini zorlaştırabilir. Kokunun azalması da kaçağın sona erdiğini kanıtlamaz.

Doğalgaz kaçağı ile karbonmonoksit zehirlenmesi aynı şey mi?

Hayır. Doğalgaz kaçağı ve karbonmonoksit oluşumu farklı tehlikelerdir. Doğalgaz kaçağı yanmamış gazın ortama sızmasıdır. Karbonmonoksit ise kombi, şofben veya soba gibi yakıt yakan cihazlarda eksik yanma ve baca sorunları sonucunda oluşabilir.

Karbonmonoksit renksiz ve kokusuzdur. Dolayısıyla doğalgaz kokusu almamak, karbonmonoksit tehlikesi bulunmadığını göstermez. Baş ağrısı, baş dönmesi, bulantı, güçsüzlük veya bilinç bulanıklığı; özellikle aynı ortamda birden fazla kişide ortaya çıkıyorsa acil değerlendirme gerektirir. Güvenli şekilde temiz havaya çıkın ve 112’yi arayın.

Doğalgaz alarmı ile karbonmonoksit alarmı da aynı cihaz değildir. Bir alarmın her iki tehlikeyi algıladığı, ancak ürünün özelliklerinde açıkça belirtiliyorsa kabul edilmelidir.

Doğalgaz kokusu geçtikten sonra ne yapılmalı?

Kokunun kaybolması üzerine kombiyi veya ocağı çalıştırarak deneme yapmayın. Yetkili ekiplerin kontrolü tamamlanmadan ve güvenli olduğu bildirilmeden binaya dönmeyin, kapatılmış gazı yeniden açmayın. Gerekli onarımlar, işin niteliğine göre yetkili servis veya sertifikalı tesisat firması tarafından yapılmalıdır.

Boru bağlantılarını sıkmak, hasarlı bölgeyi bantlamak ya da ev tipi yöntemlerle sızıntı testi yapmak güvenli bir çözüm değildir. Şüpheli kaçak sırasında kullanıcı müdahalesi yerine tahliye ve profesyonel kontrol gerekir.

Doğalgaz güvenliği için alınabilecek önlemler

• Cihaz bakımını aksatmayın: Kombi ve şofben gibi cihazların bakımını üreticinin önerdiği aralıklarla yetkili servise yaptırın.
• Havalandırma menfezlerini kapatmayın: Soğuk hava girmesini önlemek amacıyla menfezleri bantlamayın veya eşyalarla engellemeyin.
• Tesisatı kendiniz değiştirmeyin: Cihaz taşıma, bağlantı yenileme ve tesisat değişikliklerinde yetkili veya sertifikalı uzmanlarla çalışın.
• Gaz vanasının yerini önceden öğrenin: Acil durumda aramak zorunda kalmamak için evdekileri bilgilendirin.
• Uygun alarm cihazlarını değerlendirin: Doğalgaz ve karbonmonoksit alarmlarını ilgili standartlara uygun seçin; yerleşim, test ve değiştirme konusunda üretici talimatlarını izleyin.
• Acil durum planı oluşturun: Evde yaşayan herkesin çıkış yolunu, 187 ve 112 numaralarını bilmesini sağlayın.

Sık sorulan sorular

Hafif doğalgaz kokusu da bildirilmeli mi?

Evet. Kokunun şiddetiyle kaçağın büyüklüğü güvenilir biçimde belirlenemez. Hafif veya aralıklı koku da ciddiye alınmalı; güvenli bir yere çıktıktan sonra 187’ye bildirilmelidir.

Doğalgaz kokusu varken aspiratör açılır mı?

Hayır. Aspiratör ve benzeri elektrikli cihazları açmak ya da kapatmak kıvılcım riski oluşturabilir. Cihazlara dokunmayın ve tahliyeyi geciktirmeyin.

Ocak kapalıyken doğalgaz kokusu gelmesi normal mi?

Hayır. Ocak veya kombi kapalı olsa bile tesisat, vana ya da bağlantı noktalarında sızıntı olabilir. Cihazların kapalı olması güvenli olduğunuz anlamına gelmez.

Doğalgaz kokusu için önce servis mi aranmalı?

Aktif kaçak şüphesinde öncelik servis randevusu almak değil, güvenli şekilde uzaklaşarak 187 Doğal Gaz Acil hattına haber vermektir. Servis ve onarım işlemleri, acil tehlike değerlendirildikten sonra yapılır.

Unutmayın: Doğalgaz kokusunda alev oluşturmayın, elektrikli cihazlara dokunmayın, içeride telefon kullanmayın ve güvenli şekilde dışarı çıkın. Güvenli noktadan 187’yi; sağlık sorunu, yangın veya hayati tehlike varsa 112’yi arayın.